สถาบันเพอร์เฟคฮาร์ท โรงพยาบาลปิยะเวท สาระน่ารู้เกี่ยวกับโรคหัวใจ การป้องกัน การวินิจฉัย การรักษา และการฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจ

ความดันโลหิต

          คือภาวะที่ผู้ป่วยสูญเสียความรู้สึกตัวชั่วขณะมีอาการเตือนหวิวๆ ใจสั่นมือเท้าเย็น เหงื่อออก ก่อนที่การได้ยินเบาลงและหายไปพร้อมกับการเห็นที่มืดลงไปก่อนหมดสติ และสูญเสียการทรงตัวล้มลงในรายที่ยังอยู่ในท่านั่ง ขณะหมดสติอาจมีอาการกระตุกของแขนขาเล็กน้อยได้ ทำให้สับสนว่าเป็นอาการชัก ผู้ป่วยมักรู้สึกตัวในเวลาไม่กี่นาทีหลังนอนราบ

ความดันโลหิตสูง

           คือระดับความดันโลหิตที่สัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของอัตราการเจ็บป่วย และเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด และพบว่าการรักษาที่ระดับความดันโลหิตระดับนี้มีผลดีมากกว่าผลเสีย ในปัจจุบันกำหนดให้ระดับความดันที่มากกว่า 140/90 มมปรอท.เป็นระดับความดันโลหิตสูง

ความสำคัญ

          โรคนี้มีความสำคัญมากเนื่องจากเป็นสาเหตุสำคัญของโรคอื่นๆตามมามากมายเช่นโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจวาย เส้นเลือดในสมองตีบหรือแตก ไตวาย หลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกหรือโป่งเป็นกระเปาะ เส้นเลือดส่วนปลายตีบ ฯลฯ พบคนเป็นโรคนี้ได้มากถึง 1ใน 5 ของประชากร ปัญหาสำคัญคือคนที่เป็นไม่ทราบว่าตัวเองเป็น หรือรู้ว่าเป็นแต่ไม่สนใจที่จะรักษา ถึงแม้ว่าผลการรักษาจะได้ผลดี ทำให้ยังมีผู้ป่วยที่เป็นโรคแทรกซ้อนจากความดันโลหิตสูงจำนวนมาก

อาการ

          ผู้ป่วยส่วนใหญ่หรือเกือบทั้งหมดไม่มีอาการ ทำให้คนส่วนใหญ่ไม่ทราบว่าตนเองเป็นโรคนี้ ผู้ป่วยมักจะทราบก็ต่อเมื่อไปตรวจรักษาด้วยปัญหาอื่นๆหรือไปตรวจสุขภาพ อาการส่วนใหญ่ที่คนคิดว่าเป็นอาการของความดันโลหิตสูงมักเป็นอาการที่ไม่จำเพาะเจาะจงและอาจไม่เกี่ยวข้องกับความดันโลหิตสูงโดยตรงเช่นปวดศีรษะ มึนงง หน้ามืด ตาลาย ซึ่งอาจเกิดจากสาเหตุอื่นๆได้มากมาย เช่น การพักผ่อนไม่เพียงพอ เครียด ขาดการออกกำลังกาย สูงอายุ

การวัดความดันโลหัต

          ความดันโลหิตจะมีการเปลี่ยนแปลงไปตามปัจจัยต่างๆเช่น ช่วงเวลาของวัน อากาศร้อน ความเครียด หลังการออกกำลังกาย ฯลฯ ดังนั้นการวินิจฉัยว่าเป็นความดันโลหิตสูงจึงควรวัดในขณะที่ร่างกายอยู่ในสภาพปกติ ไม่อดนอน ไม่ดื่มสุรา เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน หรือสูบบุหรี่ก่อนวัดความดัน ควรนั่งพักประมาณ 10-15 นาทีก่อนวัดความดัน

                              สาเหตุ

          มากกว่า 90% ของผู้ป่วยที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงไม่มีสาเหตุแน่ชัด อีกไม่ถึง 10% มีสาเหตุจากโรคอื่นๆเช่น เนื้องอกของต่อมหมวกไต เส้นเลือดที่ไปเลี้ยงไตตีบ คอพอกเป็นพิษ ฯลฯ

          ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้พบความดันโลหิตสูงมากกว่าคนทั่วไปคือ

	1.	อายุที่มากขึ้น
	2.	เพศชาย
	3.	น้ำหนักเกินเกณฑ์มาตรฐาน
	4.	ขาดการออกกำลังกาย
	5.	การกินเกลือปริมาณมากกว่าที่ร่างกายต้องการ
	6.	การใช้ยาบางชนิด เช่น ยาคุมกำเนิด

การรักษา

ในกรณีที่มีสาเหตุแน่ชัดการรักษาต้นเหตุอาจทำให้โรคหายขาดได้หรือทำให้ผลการรักษาดีขึ้น โดยส่วนใหญ่ผู้ป่วยจำเป็นต้องรักษาไปตลอดเหมือนกับโรคเรื้อรังอื่นๆ

การรักษาความดันโลหิตสูงมี 2 แนวทางหลักคือ

	1.	การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น การออกกำลังกายสม่ำเสมอ การลดน้ำหนัก การลดอาหารที่มีเกลือเป็นส่วนประกอบ
	2.	ยา มียาหลายกลุ่มที่ใช้ในการรักษาความดันโลหิตสูง เช่น ยาขับปัสสาวะ ยาต้านเบตา (beta-blockers) ยาต้านแคลเซียม (calcium channel blockers) ฯลฯ โดยแพทย์จะเลือกใช้ยาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย ผู้ป่วยอาจจะได้รับยามากกว่า 1 ชนิดเพื่อควบคุมระดับความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
	3.	น้ำหนักเกินเกณฑ์มาตรฐาน
	4.	ขาดการออกกำลังกาย
	5.	การกินเกลือปริมาณมากกว่าที่ร่างกายต้องการ
	6.	การใช้ยาบางชนิด เช่น ยาคุมกำเนิด

เป้าหมายของการรักษา

การรักษาความดันโลหิตสูงมีเป้าหมายเพื่อลดการเกิดโรคแทรกซ้อนที่อวัยวะสำคัญคือ หัวใจ สมอง ไต ดังที่ได้กล่าวไปแล้ว โดยระดับความดันโลหิตที่ต้องการคือ น้อยกว่า 140/90 มม.ปรอท ในผู้ป่วยทั่วไป ส่วนผู้ป่วยที่มีโรคเบาหวานหรือโรคไตร่วมด้วยควรจะน้อยกว่า 130/80 มม.ปรอท